Kẻ lừa đảo giả danh nạn nhân để biến người vay thành đồng phạm trong chiêu trò lừa đảo qua điện thoại

대출 받으려면 이것만 해주세요…피해자로 접근해 ‘보이스피싱 공범 만든다.png

Tại Hàn Quốc, nhiều người đang kẹt tiền sinh hoạt hoặc tìm việc làm ngắn hạn đã bị lôi kéo vào các đường dây lừa đảo qua điện thoại rồi trở thành “đồng phạm” mà không hay biết. Thủ đoạn phổ biến là tiếp cận như thể đang hỗ trợ vay vốn hoặc giao việc đơn giản, sau đó giao các tác vụ nhỏ như chuyển khoản, chuyển hồ sơ để thử mức độ tuân thủ trước khi nâng dần yêu cầu. Khi vụ việc bị phát giác, việc “không biết đó là phạm pháp” không tự động miễn trừ trách nhiệm. Tòa án Tối cao Hàn Quốc đã xác lập tiêu chí đánh giá trách nhiệm hình sự, và các bản án gần đây cho thấy cách nhìn ngày càng nghiêm khắc với vai trò “người thu gom tiền mặt”.

Các nhóm lừa đảo rải quảng cáo trên trang tuyển dụng, mạng xã hội và ứng dụng nhắn tin với những cụm từ như “việc lương cao”, “thu hồi nợ”, “giao tiền vay”, “thu tiền khách hàng” để tuyển người làm trung gian nhận–giao tiền. Cảnh sát Hàn Quốc nhiều lần cảnh báo doanh nghiệp hợp pháp hiếm khi giao vận chuyển tiền mặt lớn cho người chưa qua quy trình tuyển dụng đúng chuẩn.

Kịch bản lừa được “làm mịn” theo thời gian. Ban đầu, đối tượng được hứa hẹn “có thể vay” nhưng phải “nâng điểm tín dụng” hoặc “tăng lịch sử giao dịch”, từ đó bị yêu cầu dùng tài khoản cá nhân, mua tài sản số rồi chuyển đi. Họ thường nhận thù lao nhỏ để tạo cảm giác giao dịch bình thường, trước khi bị đẩy vào việc chuyển những khoản từ vài triệu đến vài chục triệu won một cách lặp lại. Thậm chí có trường hợp người từng là nạn nhân được hứa “giúp vay lại” nhưng bị giao đi nhận tiền mặt từ người khác.

Theo phán quyết tháng 12/2024 của Tòa án Tối cao, khi xem xét ý thức chủ quan của “người thu gom tiền”, tòa phải cân nhắc tổng hợp: cách thức liên lạc với tổ chức phạm tội, có ký hợp đồng lao động hay không, nội dung công việc có thông thường không, số tiền và tần suất thu gom, phương thức bàn giao tiền, mức thù lao có bình thường không. Dù không hiểu hết cấu trúc tội phạm, nếu nhận thức được khả năng công việc là một phần của lừa đảo và vẫn chấp nhận thực hiện, trách nhiệm hình sự vẫn phát sinh. Ngược lại, không phải ai cũng bị kết tội; bối cảnh tham gia, kinh nghiệm xã hội, lời giải thích nhận được và cách thức làm việc có thể cho thấy họ khó có khả năng nhận biết tính bất hợp pháp.

Tòa án sơ thẩm cũng đã tuyên những bản án nặng tay khi dấu hiệu bất thường lặp đi lặp lại mà người thực hiện vẫn tiếp tục. Tháng 7/2026, Tòa án quận Changwon tuyên phạt một nam thanh niên ở độ tuổi 20 mức 1 năm 6 tháng tù giam vì đã chuyển tổng cộng 146,3 triệu won trong đường dây mạo danh “vay đổi nợ lãi thấp”. Một vụ khác, bị cáo nói mình làm việc “liên quan bất động sản” nhưng thực tế nhận séc giá trị lớn từ nạn nhân rồi giao cho tổ chức; tòa nhận định quy trình tuyển dụng không phỏng vấn trực tiếp, không kiểm tra tín dụng và nội dung công việc xa lạ với hoạt động doanh nghiệp bình thường.

Một xu hướng đáng lo là sử dụng tài sản ảo làm kênh rửa tiền. Nếu được yêu cầu đổi tiền vào tài khoản thành bitcoin hay tether rồi chuyển đến ví được chỉ định, cần đặc biệt cảnh giác. Tổ chức tài chính hợp pháp không chấp nhận điều kiện “thay người khác chuyển tiền” hay “mua tài sản ảo” để phê duyệt khoản vay.

Cảnh sát cũng ghi nhận nhiều vụ bắt quả tang, trong đó có trường hợp tháng 3/2026 một “người thu gom” bị bắt khi đến nhận tiền từ nạn nhân và khai chỉ là làm thêm. Khuyến cáo nhấn mạnh không giao mượn tài khoản ngân hàng, điện thoại hay thông tin định danh cho bất kỳ ai. Dấu hiệu nguy hiểm nhất nằm ở “dòng tiền”: người lạ chuyển tiền vào tài khoản của bạn rồi bảo bạn chuyển tiếp sang tài khoản khác hoặc sang tài sản ảo; hoặc yêu cầu nhận tiền mặt từ người xa lạ để giao đến địa điểm chỉ định.

Giới chuyên môn cho rằng phòng ngừa cần mở rộng sang ngăn chặn “tuyển mộ đồng phạm”, nhất là với thanh niên và nhóm dễ tổn thương. Các nền tảng tuyển dụng nên hiển thị cảnh báo rõ ràng về rủi ro “việc thu tiền mặt lương cao” và sớm chặn quảng cáo cho vay, tuyển dụng bất hợp pháp. Cuối cùng, các đường dây lừa nhắm vào sự túng quẫn. Dù xuất phát là nạn nhân hay người đi vay, chỉ một lần làm theo chỉ dẫn chuyển tiền, bạn có thể trở thành mắt xích gây thêm thiệt hại cho người khác. Hãy dừng lại và nghi ngờ thêm một lần trước mọi lời mời “việc nhẹ lương cao” hay “chỉ cần làm theo là vay được tiền”.