Hàn Quốc đang mở lại tranh luận về cách sử dụng thang cuốn nơi công cộng khi Bộ Hành chính và An toàn (MOIS) đề xuất khôi phục thói quen “đi hai hàng” sau gần 30 năm phổ biến việc “đứng một bên”. Theo kế hoạch, từ 13h đến 17h ngày 29/8, bộ này sẽ tổ chức một diễn đàn tại khu phức hợp Baekyangnuri, Đại học Yonsei (Seoul) với chủ đề “Sử dụng thang cuốn an toàn”, quy tụ người dân, giới chuyên gia và cơ quan quản lý cùng thảo luận.
Cơ quan chủ trì cho biết sẽ không áp đặt trước một “đáp án đúng” mà mở rộng bàn thảo từ tranh luận một hàng hay hai hàng, nguyên nhân tai nạn, hành vi sử dụng thực tế, yêu cầu kỹ thuật – bảo trì cho tới phương án hoàn thiện quy định. Trọng tâm là xây dựng đồng thuận xã hội về một chuẩn mực sử dụng có thể áp dụng rộng rãi trong đời sống hằng ngày.
Văn hóa đứng một bên trên thang cuốn tại Hàn Quốc hình thành từ năm 1998 và lan nhanh sau kỳ World Cup 2002, khi một bên được dành cho người đi bộ vội. Tuy nhiên, tình trạng dồn vào một phía làm dấy lên lo ngại an toàn và mài mòn lệch của thiết bị. Từ năm 2007, chính phủ và các tổ chức đã vận động “đi hai hàng” nhưng chiến dịch dừng lại năm 2015 do hưởng ứng hạn chế và nhiều tranh luận. Sau 11 năm, đề tài này được đưa trở lại như một nhiệm vụ chính sách nhằm phòng ngừa rủi ro.
Dữ liệu do Cơ quan An toàn Thang máy Hàn Quốc cung cấp cho thấy giai đoạn 2016–2025 xảy ra 135 vụ tai nạn nghiêm trọng liên quan thang cuốn; 90 vụ (66,7%) do lỗi người sử dụng và 77,8% trong số này là tai nạn ngã. Nạn nhân đáng kể thuộc nhóm từ 65 tuổi trở lên, cho thấy yếu tố dễ tổn thương của người cao tuổi trong không gian công cộng có lưu lượng lớn.
Trong thực tế, khi đứng một hàng, hành khách phía trước thường phải né người đi bộ từ phía sau, xoay người hoặc dịch sang bên cạnh và dễ mất thăng bằng; việc đi hoặc chạy trên bậc thang còn tiềm ẩn va chạm. Ở chiều ngược lại, nếu cả hai bên đều đứng yên, cơ quan an toàn nhận định rủi ro này có thể giảm bớt.
Góc độ kỹ thuật cũng được nhấn mạnh. Một nghiên cứu do MOIS đặt hàng ghi nhận khi người dùng chủ yếu đứng bên phải, mức mòn của bánh xích và ray dẫn hướng phía phải cao hơn bên trái trên 95%, đồng thời chu kỳ đại tu có thể bị rút ngắn khoảng 15–20%. Chi phí bảo trì và nguy cơ sự cố từ mài mòn lệch vì thế trở thành biến số cần tính tới.
Dẫu vậy, thay đổi một thói quen đã ăn sâu trong giờ cao điểm – để trống một làn cho người đi nhanh – không phải chuyện tức thì. Chính phủ nhấn mạnh ưu tiên tạo đồng thuận và ý thức an toàn, thay vì biện pháp cưỡng chế hay xử phạt. Diễn đàn sắp tới vì thế hướng đến việc xác định mô hình sử dụng phù hợp, thay cho tranh luận nhị nguyên thuần túy “một hàng hay hai hàng”.
Diễn biến này phản ánh nỗ lực định hình lại chuẩn mực an toàn trong những hoạt động thường nhật của đô thị hiện đại. Kết quả thảo luận tại Seoul sẽ là cơ sở để nhà chức trách hoàn thiện hướng dẫn sử dụng thang cuốn, với mục tiêu cân bằng giữa tốc độ di chuyển, an toàn của cộng đồng và độ bền của hệ thống thiết bị.