Nghị quyết 43/2026/QH16 đã có hiệu lực từ ngày 24/8/2026 và áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026, 2027 đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ kinh doanh.
Điểm cần tách bạch là ngưỡng doanh thu, số thuế phải nộp và mức giảm 30%, tránh hiểu sai rằng doanh thu dưới 10 tỷ đồng là được miễn toàn bộ thuế TNCN.
Không. Với trường hợp thường được tìm bằng cụm “thuế TNCN hộ kinh doanh giảm 30% doanh thu dưới 10 tỷ”, quy định hiện hành không nói doanh thu dưới 10 tỷ đồng thì được miễn thuế thu nhập cá nhân. Điều Nghị quyết 43/2026/QH16 của Quốc hội xác định rõ: cá nhân cư trú có thu nhập từ kinh doanh và doanh thu hằng năm của năm 2026 hoặc 2027 không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế TNCN phải nộp của kỳ tính thuế, chứ không phải xóa toàn bộ nghĩa vụ thuế.
Điểm này đáng chú ý vì trong vài tuần qua, cách diễn giải rút gọn trên mạng xã hội và ở một số trao đổi thực tế đã dễ khiến người kinh doanh hiểu nhầm ngưỡng 10 tỷ đồng là “ngưỡng miễn thuế”. Trên thực tế, chính sách mới chỉ làm giảm số thuế sau khi đã xác định nghĩa vụ thuế theo luật, còn việc có phát sinh thuế hay không vẫn phải căn cứ vào quy định tính thuế áp dụng cho từng nhóm hoạt động kinh doanh.
Ba khái niệm dễ bị trộn lẫn
Thứ nhất là doanh thu. Mốc 10 tỷ đồng là điều kiện để xét có thuộc diện được giảm thuế hay không. Đây không phải số thuế, cũng không phải phần thu nhập còn lại sau chi phí. Thứ hai là số thuế TNCN phải nộp. Khoản này chỉ được xác định sau khi áp dụng phương pháp tính thuế theo luật và theo loại hình kinh doanh cụ thể. Thứ ba là mức giảm 30%. Con số 30% được tính trên số thuế phải nộp, không phải tính trực tiếp trên doanh thu.
Vì vậy, cùng có doanh thu dưới 10 tỷ đồng nhưng số thuế phải nộp giữa các hộ hoặc cá nhân kinh doanh có thể khác nhau nếu khác phương pháp tính, khác lĩnh vực, hoặc khác cách kê khai. Cũng vì thế, không thể lấy 30% nhân thẳng với doanh thu để suy ra số tiền được giảm. Cách hiểu đó sai cả về căn cứ pháp lý lẫn kỹ thuật thuế.
Cơ sở pháp lý và phạm vi áp dụng
Theo văn bản của Quốc hội, Nghị quyết 43/2026/QH16 được thông qua ngày 24/8/2026, có hiệu lực ngay cùng ngày và áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026, năm 2027. Đối tượng là cá nhân cư trú có thu nhập từ kinh doanh, với điều kiện doanh thu hằng năm của từng năm không quá 10 tỷ đồng. Cách thiết kế này cho thấy nhà làm luật đang hỗ trợ theo quy mô doanh thu, nhưng vẫn giữ nguyên nguyên tắc người có nghĩa vụ thuế thì tiếp tục nộp thuế sau khi được giảm.
Song song đó, Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 quy định một ngưỡng khác: cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh có doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống thì không phải nộp thuế TNCN. Đây mới là ngưỡng “không phải nộp thuế” theo luật, và nó khác hoàn toàn với mốc 10 tỷ đồng trong Nghị quyết 43. Nói ngắn gọn, 500 triệu đồng là ngưỡng xác định có phát sinh thuế hay không trong một số trường hợp; còn 10 tỷ đồng là ngưỡng xác định có được giảm 30% số thuế phải nộp hay không.
Những gì đã rõ và những gì còn phải chờ
Đến ngày kiểm tra 7/10/2026, phần đã rõ là chính sách giảm 30% áp dụng cho cả kỳ tính thuế 2026 và 2027, không chỉ tính từ thời điểm Nghị quyết có hiệu lực. Tuy nhiên, phần kỹ thuật thực thi vẫn cần theo dõi văn bản hướng dẫn chi tiết của Chính phủ, nhất là cách kê khai, bù trừ số thuế đã tạm nộp trước đó, biểu mẫu sử dụng và cách xử lý với trường hợp tổ chức khấu trừ, khai thay, nộp thay cho cá nhân kinh doanh.
Dự thảo hướng dẫn được công bố trên hệ thống xây dựng chính sách đã gợi mở một số nguyên tắc quan trọng: người nộp thuế có thể tự xác định mức giảm trong quá trình kê khai; nếu doanh thu thực tế cả năm vượt 10 tỷ đồng thì sẽ không thuộc diện giảm và phải nộp bổ sung phần thuế đã được giảm; số phải nộp bổ sung do xác định lại điều kiện giảm không tính tiền chậm nộp. Dù vậy, đến thời điểm bài viết này được hoàn tất, nhà kinh doanh vẫn nên chờ văn bản chi tiết có hiệu lực để xử lý hồ sơ thực tế cho đúng.
Điều người kinh doanh cần kiểm tra trước khi tự tính
Nếu đang tìm hiểu mình có được hưởng chính sách hay không, người kinh doanh nên kiểm tra ít nhất bốn điểm: có phải cá nhân cư trú hay không; thu nhập có phải từ hoạt động kinh doanh hay không; doanh thu của riêng năm 2026 hoặc 2027 có vượt 10 tỷ đồng hay không; và mình đang thuộc phương pháp tính thuế nào. Riêng với các ngành có cách xác định doanh thu tính thuế hoặc thuế suất khác nhau, việc tự ước tính số được giảm khi chưa xác định đúng loại hoạt động rất dễ dẫn tới sai lệch.
Vì thế, câu trả lời ngắn gọn cho câu hỏi trung tâm là: doanh thu dưới 10 tỷ đồng không đồng nghĩa miễn thuế TNCN. Trong giai đoạn 2026–2027, đây là điều kiện để được giảm 30% số thuế phải nộp đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú. Phần còn lại, từ cách tính theo từng nhóm hoạt động đến xử lý các khoản đã tạm nộp, vẫn phải bám văn bản hướng dẫn chi tiết khi được ban hành.