Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 10/8 ký sắc lệnh hành pháp nhằm đại tu khuyến cáo tiêm chủng cho trẻ em, nhấn mạnh mở rộng quyền lựa chọn của phụ huynh và tách bạch các nhóm vaccine. Khung mới chia thành ba mức: vaccine khuyến cáo cho mọi trẻ; vaccine chỉ định cho nhóm nguy cơ; và vaccine do bác sĩ cùng phụ huynh cân nhắc theo từng trường hợp.
Nhóm “phổ cập” gồm: sởi, quai bị, rubella (MMR), bạch hầu, uốn ván, ho gà, bại liệt, Hib, phế cầu, HPV và thủy đậu. RSV (kháng thể đơn dòng), viêm gan A, viêm gan B, não mô cầu B và ACWY, cũng như dengue được nêu cho các nhóm nguy cơ cụ thể. Đồng thời, viêm gan A/B, rota, não mô cầu, cúm mùa và COVID-19 được đưa vào diện “quyết định lâm sàng chung” – bác sĩ và gia đình đánh giá sức khỏe, nguy cơ rồi quyết định. Sắc lệnh cũng định hướng hạn chế tiêm nhiều mũi trong cùng một lần, phân bổ qua các lần khám khác nhau.
Điểm đáng chú ý là kế hoạch tách MMR thành ba mũi riêng (sởi, quai bị, rubella) khi thị trường Mỹ có sản phẩm đơn lẻ và được cấp phép. Hiện Mỹ chỉ dùng vaccine phối hợp M‑M‑R II và PRIORIX; vì vậy thay đổi này chưa thể áp dụng ngay, còn phụ thuộc phê duyệt của FDA (Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm).
Cách tiếp cận này khác lập trường hiện hành của CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh), cơ quan vẫn coi tiêm đồng thời nhiều vaccine là an toàn và giúp hoàn thành lịch đúng hạn, giảm số lần đến cơ sở y tế. Mức độ CDC và HHS (Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh) đưa nguyên tắc “chia nhỏ các lần tiêm” vào lịch liên bang sẽ là điểm tranh luận chính.
Sắc lệnh yêu cầu “Tổ công tác Vaccine An toàn hơn cho Trẻ em” thuộc HHS báo cáo trong 90 ngày về lịch tiêm tối ưu, so sánh an toàn – hiệu quả giữa các vaccine và chất bổ trợ miễn dịch (bao gồm phương án thay thế nhôm), cùng kế hoạch tăng cường giám sát phản ứng bất lợi và minh bạch dữ liệu, dựa trên tiêu chí “khoa học chuẩn vàng”.
Tác động có thể lan tới yêu cầu tiêm chủng khi nhập học. Ở Mỹ, quy định này do từng bang đặt ra, không phải liên bang. Nhà Trắng khuyến nghị các bang rà soát lại quy định; Bộ Tư pháp có thể hỗ trợ kiện tụng khi luật bang bị cho là xung đột với quyền của phụ huynh, tự do tôn giáo, bảo đảm cho người khuyết tật hay nguyên tắc bảo vệ bình đẳng. Tuy nhiên, sắc lệnh không tự động bãi bỏ nghĩa vụ tiêm của các bang; thay đổi thực tế còn tùy lập pháp bang, phán quyết tòa và hướng dẫn tiếp theo.
Một thay đổi đáng chú ý khác: vaccine cúm và COVID-19 không còn nằm trong danh mục khuyến cáo đồng loạt cho mọi trẻ mà chuyển sang diện quyết định cá thể hóa; song Mỹ không cấm hay rút các vaccine này khỏi thị trường, chỉ điều chỉnh mức độ khuyến nghị liên bang. So với Hàn Quốc – nơi lịch tiêm chủng quốc gia vẫn dùng vaccine MMR phối hợp và mới mở rộng hỗ trợ HPV cho bé trai 12 tuổi – hướng đi của Mỹ, nếu triển khai, sẽ tạo khác biệt rõ.
Trong thời gian tới, báo cáo 90 ngày của HHS, khả năng CDC chỉnh lịch và việc FDA cấp phép vaccine đơn lẻ cho MMR sẽ quyết định mức độ hiện thực hóa chính sách. Hiệu quả cuối cùng sẽ được đo bằng tỷ lệ hoàn thành tiêm chủng, biến động dịch tễ, an toàn vaccine và mức độ tin cậy của công chúng. Với Việt Nam, các thay đổi ở Mỹ không làm thay đổi lịch quốc gia hiện hành; quyết định chính sách nên dựa trên nguy cơ dịch bệnh trong nước và bằng chứng khoa học sẵn có.