Không chỉ người chưa có nhà, người đang sống trong diện tích chật hẹp cũng có thể đủ điều kiện
Quy định 15 m²/người cho thấy chính sách nhà ở xã hội đang chuyển từ tiêu chí sở hữu sang điều kiện sống thực tế
Tại Việt Nam, có nhà ở không đồng nghĩa với việc đã giải quyết được nhu cầu về chỗ ở.
Theo quy định hiện hành, người thuộc nhóm được hưởng chính sách nhà ở xã hội vẫn có thể đáp ứng điều kiện về nhà ở nếu đang sở hữu nhà nhưng diện tích bình quân đầu người thấp hơn 15 m² sàn/người.
Quy định này đang thu hút sự quan tâm bởi nó mở rộng cách nhìn về khó khăn nhà ở. Vấn đề không còn chỉ là “có nhà hay chưa”, mà còn là diện tích đó có đủ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của một hộ gia đình hay không.
15 m² được tính theo đầu người trong hộ gia đình
Theo quy định được Bộ Xây dựng hướng dẫn, diện tích bình quân đầu người được tính trên cơ sở những người cùng đăng ký thường trú tại căn nhà, gồm người đứng đơn, vợ hoặc chồng, cha mẹ nếu có và các con nếu có.
Nếu diện tích sàn bình quân thấp hơn 15 m²/người, người thuộc diện chính sách có thể được xác định là đáp ứng điều kiện về nhà ở để đăng ký mua nhà ở xã hội.
Điều này tạo ra sự khác biệt đáng kể so với cách hiểu đơn giản rằng chỉ người hoàn toàn chưa có nhà mới được hưởng chính sách.
Nhà chật cũng được xem là một dạng thiếu nhà ở
Tại các đô thị lớn, nhiều hộ gia đình đang sống trong những căn nhà có diện tích nhỏ nhưng số người cư trú đông.
Trong trường hợp này, việc sở hữu nhà không đồng nghĩa với chất lượng chỗ ở đã được bảo đảm.
Quy định 15 m²/người vì vậy phản ánh một cách tiếp cận thực tế hơn đối với chính sách nhà ở xã hội.
Thay vì chỉ xem xét quyền sở hữu tài sản, chính sách bắt đầu chú ý đến điều kiện sinh hoạt thực tế của hộ gia đình.
Khó khăn nằm ở khâu xác nhận
Trong thực tế, một số người dân phản ánh việc xác nhận điều kiện diện tích nhà ở vẫn gây lúng túng.
Ngày 2/9/2026, Cổng thông tin Chính phủ đăng phản ánh của một công dân tại Hà Nội về việc người dân có nhà ở dưới 15 m²/người gặp khó khăn khi xin xác nhận để làm hồ sơ mua nhà ở xã hội.
Bộ Xây dựng sau đó tiếp tục hướng dẫn rằng đối với trường hợp có nhà nhưng diện tích bình quân dưới 15 m²/người, UBND cấp xã là cơ quan thực hiện việc xác nhận theo quy định. Thời hạn xử lý là 7 ngày kể từ khi nhận được đơn đề nghị xác nhận.
Điều này cho thấy một chính sách có thể rõ trên văn bản nhưng vẫn cần quy trình hành chính đơn giản và thống nhất để người dân thực sự tiếp cận được.
Chính sách nhà ở xã hội đang mở rộng từ “không có nhà” sang “ở không đủ”
Trước đây, nhà ở xã hội thường được hiểu chủ yếu là chính sách dành cho người chưa sở hữu nhà.
Quy định hiện nay cho thấy phạm vi đánh giá rộng hơn.
Một hộ gia đình có thể sở hữu một căn nhà nhưng vẫn được xem là khó khăn về nhà ở nếu diện tích bình quân quá thấp.
Cách tiếp cận này phản ánh thực tế đô thị hóa nhanh tại Việt Nam, nơi giá nhà tăng nhưng diện tích nhà ở của nhiều hộ gia đình vẫn hạn chế.
Diện tích nhỏ không chỉ là vấn đề tiện nghi
Không gian sống chật hẹp có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt gia đình, học tập của trẻ em và chất lượng sống nói chung.
Đặc biệt tại Hà Nội, TP.HCM và các đô thị công nghiệp lớn, nhiều lao động nhập cư hoặc gia đình trẻ phải lựa chọn nhà ở diện tích nhỏ do giá bất động sản cao.
Vì vậy, tiêu chí 15 m²/người không chỉ mang ý nghĩa hành chính.
Nó trở thành một chỉ số để xác định liệu một hộ gia đình đã thực sự có điều kiện ở phù hợp hay chưa.
Nhưng tiêu chí diện tích không giải quyết được toàn bộ vấn đề
Dù quy định 15 m²/người mở rộng khả năng tiếp cận nhà ở xã hội, nó không tự động giải quyết tình trạng thiếu nhà ở.
Nguồn cung nhà ở xã hội, giá bán, vị trí dự án và khả năng vay vốn vẫn là những yếu tố quyết định.
Ngay cả khi đủ điều kiện pháp lý, người dân vẫn cần tìm được dự án phù hợp và có khả năng tài chính để mua hoặc thuê mua.
Do đó, chính sách hỗ trợ phải được nhìn đồng thời từ phía điều kiện người mua và phía nguồn cung nhà ở.
Từ sở hữu tài sản sang chất lượng sống
Quy định 15 m²/người cho thấy một thay đổi đáng chú ý trong cách Việt Nam tiếp cận chính sách nhà ở xã hội.
Thước đo không còn chỉ là việc một người có đứng tên nhà hay không.
Chất lượng và diện tích chỗ ở thực tế cũng trở thành tiêu chí quan trọng.
Điều này giúp chính sách tiếp cận gần hơn với những hộ gia đình sống trong điều kiện chật hẹp nhưng trước đây có thể bị loại khỏi nhóm hỗ trợ chỉ vì đã sở hữu một căn nhà nhỏ.
Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách sẽ phụ thuộc vào việc thủ tục xác nhận có đủ đơn giản và thống nhất hay không.
Nếu người dân phải đi qua nhiều bước để chứng minh một điều kiện đã được quy định rõ, khoảng cách giữa chính sách và thực tế vẫn sẽ tồn tại.