Phim lịch sử, di sản và địa điểm quay đang được kết nối thành sản phẩm du lịch mới
Cơ hội quảng bá điểm đến lớn hơn, nhưng hạ tầng và bảo tồn di sản vẫn là thách thức
Điện ảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn mà một bộ phim không chỉ được đánh giá bằng doanh thu phòng vé.
Ngày càng nhiều ý kiến cho rằng phim ảnh có thể tạo ra một lớp giá trị khác: đưa khán giả từ màn ảnh đến chính địa điểm xuất hiện trong phim.
Ngày 15/9/2026, tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam và Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám tổ chức tọa đàm về điện ảnh và di sản. Một trong những nội dung chính là cách khai thác các di tích, không gian văn hóa làm phim trường mà vẫn bảo vệ được giá trị gốc.
Từ địa điểm quay đến điểm đến du lịch
Khái niệm “screen tourism” không mới trên thế giới.
Một bộ phim hoặc loạt phim thành công có thể khiến khán giả muốn trực tiếp đến thăm nơi câu chuyện diễn ra.
Địa điểm quay khi đó không chỉ là bối cảnh sản xuất mà có thể trở thành một phần của sản phẩm du lịch.
Với Việt Nam, tiềm năng này tương đối lớn do hệ thống di sản, đô thị lịch sử, làng cổ, vùng núi và cảnh quan tự nhiên đa dạng.
Nếu được tổ chức tốt, một điểm quay có thể tiếp tục tạo ra giá trị kinh tế ngay cả sau khi bộ phim đã kết thúc.
Phim lịch sử đang tạo nhu cầu mới về không gian quay
Năm 2026, điện ảnh lịch sử Việt Nam nhận được nhiều sự chú ý.
Nhiều dự án phim lịch sử được chuẩn bị cho giai đoạn 2026-2027, làm tăng nhu cầu về phim trường và địa điểm quay có giá trị văn hóa, lịch sử.
Tại tọa đàm ngày 15/9, vấn đề được đặt ra là Việt Nam hiện vẫn thiếu các phim trường lịch sử có quy mô và khả năng khai thác lâu dài. Điều này khiến nhiều đoàn phim phải sử dụng trực tiếp di tích hoặc dựng bối cảnh tạm thời.
Nếu các phim trường được xây dựng theo hướng bền vững, chúng có thể tiếp tục phục vụ du lịch, giáo dục và hoạt động văn hóa sau khi quá trình quay kết thúc.
Di sản có thể được quảng bá qua điện ảnh
Điện ảnh có lợi thế mà nhiều hình thức quảng bá truyền thống không có.
Khán giả không chỉ nhìn thấy một địa điểm mà còn tiếp nhận câu chuyện, cảm xúc và nhân vật gắn với không gian đó.
Một di tích lịch sử xuất hiện trong phim có thể trở nên gần gũi hơn với những người trẻ vốn ít quan tâm đến nội dung giới thiệu truyền thống.
Bộ phim “Thanh âm vượt đại dương”, ra mắt tháng 7/2026, lấy cảm hứng từ các chiến sĩ cách mạng bị giam tại Nhà tù Côn Đảo giai đoạn 1945-1954. Trường hợp này cho thấy điện ảnh có thể đưa một không gian lịch sử vào câu chuyện đại chúng theo cách trực quan hơn.
Nhưng quay phim tại di sản tạo ra áp lực bảo tồn
Cơ hội đi kèm với rủi ro.
Các di tích được xây dựng để bảo tồn lịch sử, không phải để phục vụ sản xuất phim với lượng thiết bị, nhân lực và hoạt động hậu cần lớn.
Nếu khai thác không kiểm soát, việc quay phim có thể gây tác động đến kết cấu, cảnh quan hoặc sinh hoạt bình thường tại di tích.
Đây cũng là lý do giới chuyên môn đang đặt vấn đề cần có mô hình phim trường chuyên nghiệp hơn thay vì phụ thuộc quá nhiều vào di sản thật.
Một địa điểm lịch sử có thể trở thành tài sản của điện ảnh, nhưng trước hết vẫn phải được bảo vệ như một di sản.
Thị trường điện ảnh đủ lớn để tạo hiệu ứng lan tỏa
Khả năng hình thành screen tourism còn phụ thuộc vào sức mạnh của chính thị trường điện ảnh.
Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, doanh thu phòng vé Việt Nam đạt gần 4.700 tỷ đồng năm 2024 và tăng lên hơn 6.140 tỷ đồng trong năm 2025. Tỷ trọng phim Việt trong tổng thị trường cũng tăng từ 44% lên 62%. Trong quý I/2026, doanh thu tiếp tục đạt khoảng 1.080 tỷ đồng.
Khi số người xem phim nội địa tăng, khả năng một bộ phim tạo ra ảnh hưởng đối với hành vi du lịch cũng lớn hơn.
Điều này đặc biệt rõ với những tác phẩm có bối cảnh địa phương đặc trưng.
Địa phương có thể hưởng lợi nếu chuẩn bị sản phẩm đi kèm
Một địa điểm nổi tiếng sau phim chưa chắc tự động tạo ra doanh thu du lịch.
Du khách cần thông tin, phương tiện tiếp cận, dịch vụ hướng dẫn, lưu trú và trải nghiệm liên quan.
Nếu một cảnh phim nổi tiếng nhưng địa phương không có tuyến tham quan hoặc câu chuyện để tiếp tục trải nghiệm, hiệu ứng truyền thông có thể nhanh chóng biến mất.
Ngược lại, địa phương có thể xây dựng tour theo tuyến phim, điểm chụp ảnh, triển lãm đạo cụ hoặc hoạt động tái hiện.
Khi đó, điện ảnh trở thành công cụ dẫn khách vào một hệ sinh thái dịch vụ rộng hơn.
Điện ảnh và du lịch cần được kết nối từ giai đoạn sản xuất
Một trong những điểm yếu của mô hình screen tourism là nhiều địa phương chỉ bắt đầu nghĩ đến du lịch sau khi bộ phim đã thành công.
Cách tiếp cận hiệu quả hơn là kết nối ngay từ đầu.
Khi lựa chọn địa điểm quay, đoàn phim, chính quyền và đơn vị du lịch có thể cùng đánh giá khả năng tiếp cận, bảo tồn và khai thác sau phát hành.
Điều này giúp địa phương chuẩn bị sản phẩm từ sớm thay vì phản ứng sau khi lượng khách bất ngờ tăng.
Không phải phim nào cũng tạo ra du lịch
Screen tourism không phải công thức tự động.
Một bộ phim thành công về doanh thu chưa chắc khiến khán giả muốn đến địa điểm quay.
Hiệu ứng chỉ hình thành khi bối cảnh giữ vai trò đủ mạnh trong câu chuyện hoặc tạo ra hình ảnh đặc biệt.
Do đó, điều cần thiết không phải là biến mọi phim thành chiến dịch quảng bá du lịch.
Quan trọng hơn là nhận diện những tác phẩm có khả năng tạo liên kết tự nhiên giữa câu chuyện và địa điểm.
Cơ hội lớn nằm ở phim lịch sử và văn hóa
Việt Nam có lợi thế đặc biệt ở nhóm phim lịch sử.
Các di tích, cố đô, chiến trường, làng cổ và công trình kiến trúc có thể tạo ra trải nghiệm sau phim mà những bối cảnh nhân tạo khó thay thế hoàn toàn.
Tuy nhiên, đây cũng là nhóm cần tiêu chuẩn bảo tồn nghiêm ngặt nhất.
Nếu giải quyết được bài toán phim trường, quyền khai thác và bảo vệ di sản, điện ảnh lịch sử có thể tạo ra một chuỗi giá trị mới giữa sản xuất phim, giáo dục lịch sử và du lịch văn hóa.
Từ quảng bá điểm đến sang công nghiệp sáng tạo
Screen tourism cho thấy ranh giới giữa điện ảnh và du lịch đang ngày càng mờ đi.
Một bộ phim có thể tạo doanh thu phòng vé, quảng bá địa phương, kéo khách du lịch và tạo thêm nhu cầu cho lưu trú, ẩm thực, vận tải và sản phẩm văn hóa.
Vì vậy, giá trị của điện ảnh không chỉ nằm ở doanh thu trực tiếp.
Trong bối cảnh Việt Nam đang phát triển công nghiệp văn hóa, việc kết nối phim với du lịch có thể trở thành một trong những cách biến nội dung sáng tạo thành giá trị kinh tế dài hạn.